Met de uitvinding van Bitcoin ontstond een nieuw economisch systeem dat geen goedkeuring van overheden of traditionele rechtsregels nodig heeft. De economische modellen van Bitcoin en andere cryptocurrency's steunen op twee essentiële elementen: open toegang en prikkels in de vorm van beloning.
Toch hebben sommige cryptocurrency's robuustere en houdbaardere economische modellen en prikkels dan andere.
Dit zijn enkele van de belangrijkste factoren bij het analyseren van het economische en beloningsmodel van een cryptoproject.
De economische modellen van cryptocurrency's begrijpen
De economie van crypto draait om het bouwen van veerkrachtige, autonome protocollen die decentrale peer-to-peersystemen aansturen. Door speltheorie, economische prikkels en ontmoedigingen te combineren, wil het ontwerp van een cryptocurrency gedrag sturen en zo gewenste uitkomsten opleveren die de netwerkstabiliteit versterken en meer betrokkenheid stimuleren.
Het raamwerk leunt sterk op economische prikkels en straffen: beloningen motiveren deelnemers, en straffen volgen wanneer iemand van het standaardontwerp afwijkt.
De speltheorie is rechtstreeks verbonden met de innerlijke werking van de governanceprotocollen van een cryptocurrency. Een typisch speltheoriemodel bestaat uit drie belangrijke onderdelen:
- spelers (beslissers)
- strategieën (optimale beslissingen)
- payoff (uitkomsten van strategieën)
Neem de Bitcoin-blockchain als schoolvoorbeeld: die kent twee hoofdspelers, namelijk gebruikers die coins versturen of ontvangen, en miners die coins "minen".
De strategie is het cryptografische hashvraagstuk oplossen, en de payoff is niets minder dan bitcoins.
1. Wat vraag en aanbod van cryptocurrency's beïnvloedt
Een van de meest basale aspecten van elke economie is de balans tussen vraag en aanbod. Aanbod verwijst naar de hoeveelheid van een goed of dienst die beschikbaar is, vraag naar de hoeveelheid die mensen willen kopen of gebruiken.
Bij cryptocurrency's wordt het aanbod beïnvloed door factoren als:
- het totale aantal coins of tokens dat ooit gecreëerd kan worden (ook wel het maximale aanbod of de hard cap genoemd)
- het tempo waarin nieuwe coins of tokens worden aangemaakt (ook wel het inflatietempo of uitgiftetempo genoemd)
- het mechanisme waarmee nieuwe coins of tokens worden verdeeld (ook wel het consensusalgoritme of miningalgoritme genoemd)
- de regels of voorwaarden die bepalen hoe coins of tokens uitgegeven, overgedragen of verbrand kunnen worden (ook wel het monetaire beleid of governancemodel genoemd)
De vraag wordt op haar beurt beïnvloed door de volgende elementen:
- het nut of de functionaliteit die de coin of token biedt (ook wel de use case of waardepropositie genoemd)
- het netwerkeffect of de netwerkomvang waar de coin of token van profiteert (ook wel het adoptietempo of gebruikersbestand genoemd)
- de reputatie of geloofwaardigheid die de coin of token heeft (ook wel merkbekendheid of social proof genoemd)
- de liquiditeit of het gemak waarmee de coin of token verhandeld wordt (ook wel de marktdiepte of het handelsvolume genoemd)
Een gezonde cryptocurrency heeft vraag en aanbod die op elkaar zijn afgestemd en in balans zijn. Is het aanbod te groot ten opzichte van de vraag, dan daalt de koers en brokkelt de waarde af. Is het aanbod te klein ten opzichte van de vraag, dan stijgt de koers en neemt de schaarste toe.
2. Prikkels en afstemming tussen deelnemers – cruciale factoren in de crypto-economie
Een ander belangrijk aspect van elke economie zijn de prikkels en de afstemming tussen deelnemers. Prikkels zijn de beloningen of voordelen die mensen motiveren zich op een bepaalde manier te gedragen; afstemming is de mate van harmonie of overeenstemming tussen de deelnemers.
Prikkels en afstemming hangen van verschillende aspecten af, zoals:
- de verdeling of toewijzing van coins of tokens onder de belanghebbenden (ook wel de tokenomics of tokeneconomie genoemd)
- de governance of besluitvorming van het project (ook wel het stemsysteem of consensusmechanisme genoemd)
- de veiligheid of robuustheid van het netwerk tegen aanvallen (ook wel de aanvalsbestendigheid of speltheorie genoemd)
- de innovatie of ontwikkeling van het project (ook wel de roadmap of visie genoemd)
Een succesvolle cryptocurrency heeft prikkels en afstemming die eerlijk en efficiënt zijn. Zijn de prikkels te scheef of ongelijk verdeeld, dan kunnen sommige deelnemers een oneerlijk voordeel op anderen krijgen, wat tot belangenverstrengeling, corruptie of misbruik leidt.
Zijn de prikkels te zwak of ineffectief, dan kunnen sommige deelnemers hun interesse of motivatie verliezen, wat tot onverschilligheid, stilstand of het opgeven van het project leidt. Beide scenario's kunnen negatief uitpakken voor de groei en stabiliteit van het project op lange termijn.
3. Straffen voor valsspelende validators
Op een proof-of-stake-netwerk (PoS) is slashing een mechanisme dat validators straft die de regels van het netwerk breken of kwaadwillend handelen. Slashing in cryptonetwerken draait volledig om vooraf vastgelegde regels waar node-operators zich aan moeten houden. Die regels zitten in het blockchainprotocol ingebakken en worden door het consensusalgoritme van het netwerk afgedwongen. De straf wordt automatisch geactiveerd zodra een validator of staker de regels overtreedt.
De straf houdt meestal in dat je een deel van je gestakete tokens verliest, wat de beloningen en de reputatie van de validator aantast.
Bij proof-of-authority zijn validators geautoriseerde nodes die beperkt zijn tot een vaste set van n geautoriseerde nodes, sealers genoemd. Validators worden beloond met reputatie, waarmee ze hun autoriteit als node behouden. Wordt een validator op vals spel betrapt, dan verliest die zijn gestakete coins en kan hij boetes krijgen. Blijkt een validator coins dubbel te hebben uitgegeven, dan kan een permanente uitsluiting van het netwerk volgen.
Hier zie je een overzicht van het slashingsysteem van Ethereum:
Bron: RockX
Voorbeelden van verschillende beloningsmodellen in cryptocurrency's
Er zijn veel verschillende soorten cryptocurrency's, elk met een eigen tokenomics en beloningsmodel. Een paar voorbeelden:
Bitcoin – zowel miners als gebruikers krijgen prikkels
Bitcoin is de eerste en populairste cryptocurrency en wil een peer-to-peer elektronisch geldsysteem creëren dat gedecentraliseerd, censuurbestendig en deflatoir is. Bitcoin heeft een vast aanbod van 21 miljoen bitcoins, die via een halveringsproces worden verdeeld waarbij de blokbeloning elke vier jaar daalt. Dat creëert een schaarste-effect dat de waarde van bitcoins na verloop van tijd opdrijft.
Bitcoin kent ook een mechanisme dat de moeilijkheidsgraad bijstelt, zodat er ongeacht het aantal miners en hun rekenkracht steeds elke 10 minuten een blok aan de blockchain wordt toegevoegd. Dat brengt veiligheid en efficiëntie in het netwerk in balans.
Ethereum – alle acties op het netwerk vragen gasfees
Ethereum is een cryptocurrency van de tweede generatie die een decentraal platform wil bieden voor smart contracts en decentrale applicaties (DApps) die op zijn blockchain draaien.
Ethereum heeft een onbeperkt aanbod aan ethers, die via een constante blokbeloning worden verdeeld die niet in de tijd afneemt. Dat creëert een inflatoir effect dat de waarde van ethers na verloop van tijd drukt.
Ethereum heeft daarnaast een mechanisme met gasfees dat de kosten van transacties bijstelt op basis van vraag en aanbod van rekenkracht in het netwerk. Dat prikkelt ontwikkelaars om hun code te optimaliseren en gebruikers om een eerlijke prijs voor hun transacties te betalen.
Anatha – prikkels voor alle deelnemers aan het ecosysteem
Anatha is een cryptocurrency van de derde generatie die een mensgericht platform voor dataruimtes wil creëren, waarbij mensen zeggenschap over hun data en economische inclusie krijgen.
Anatha kent twee soorten tokens:
- ANATHA (de eigen token) – gebruikt als ruilmiddel, waardeopslag, rekeneenheid, beloningsmechanisme en governancemechanisme binnen het Anatha-netwerk
- HRA (human-readable address) – gebruikt als identificatie voor de digitale identiteiten en data-assets van gebruikers binnen het netwerk
Anatha heeft een vernieuwend model voor tokenverdeling dat gebruikers beloont voor het creëren en delen van data, en voor deelname aan de governance en ontwikkeling van het netwerk. Anatha kent ook een token-burningmechanisme dat het aanbod aan ANATHA-tokens in de loop van de tijd verkleint, wat een deflatoir effect creëert dat de waarde van ANATHA-tokens opdrijft.
Conclusie
Cryptocurrency's zijn complexe, dynamische systemen die zorgvuldige analyse en beoordeling vragen. Door factoren als vraag en aanbod en prikkels en afstemming mee te wegen, krijg je een beter beeld van hun economische model en levensvatbaarheid.
Die factoren zijn echter niet uitputtend of doorslaggevend. Voor een specifiek project kunnen andere aspecten relevant of belangrijk zijn. Doe daarom altijd je eigen onderzoek en due diligence voordat je in een cryptocurrency belegt.